Dobra stajnia

Tytuł brzmi jak nazwa sagi filmowej i chyba trochę tak jest. Dobra stajnia to temat bardzo obszerny, bo wszystko zależy, kto pyta i dla kogo ta stajnia ma być.

Inne potrzeby mają dorośli, a inne dzieci.

Inne rzeczy są ważne dla początkujących, a inne dla zaawansowanych, a jeszcze inne dla sportowców.

Inne potrzeby mają konie starsze, a inne te całkiem młode.

Inne rzeczy interesują osoby młode, a inne te dojrzałe.

Dla każdego człowieka dobra stajnia to może być coś całkiem innego, ale dla koni jednak pewne rzeczy muszą być wspólne.

1. Ruch
2. Odpowiednie żywienie.
3. Świadoma opieka.

Ruch

Konie są zwierzętami przystosowanymi do życia na otwartych przestrzeniach, a ich układ pokarmowy i biomechanika ruchu wymagają regularnego poruszania się, co zapobiega chorobom metabolicznym, takim jak ochwat oraz wspiera prawidłową pracę układu krążenia i mięśniowego. 

Jednocześnie brak swobodnego ruchu oraz ograniczenie kontaktów społecznych z innymi końmi może prowadzić do poważnych konsekwencji psychofizycznych. Konie są zwierzętami stadnymi o silnie rozwiniętej strukturze społecznej, dlatego izolacja, lub zbyt ograniczona przestrzeń może wywoływać zaburzenia behawioralne, takie jak agresja, apatia, narowy (np. tkanie, łykawość), oraz nadmierne pobudzenie lub lęk. Badania wskazują, że stres związany z brakiem ruchu i interakcji społecznych podnosi poziom kortyzolu (hormonu stresu), co z czasem negatywnie wpływa na odporność organizmu, funkcjonowanie układu pokarmowego i ogólne samopoczucie konia. 

Zapewnienie codziennego ruchu i dostępu do grupy pozwala koniom na naturalną komunikację, eksplorację otoczenia oraz rozładowanie napięcia, co przekłada się na ich zdrowie fizyczne, emocjonalne oraz długowieczność. Stajnia uwzględniająca te potrzeby tworzy środowisko, w którym konie mogą zachować naturalne zachowania, równowagę psychiczną i społeczną harmonię.

Nie ma nic smutniejszego, niż widok koni umieszczonych na małych kwaterkach każdy oddzielnie. Wiadomo, że konie są bardzo drogie i wszelka możliwość kontuzji to horror dla właściciela, ale brak towarzystwa na padoku, prowadzi do wielu chorób i problemów, często droższych w leczeniu, niż ewentualny kopniak od końskiego towarzysza.

Każdy, absolutnie każdy koń powinien być codziennie padokowany.

Niezależnie czy jest to klacz, wałach czy ogier! Z ogierami jest oczywiście większy kłopot i niewiele stajni jest na to przygotowanych. Ogiery potrzebują solidniejszych ogrodzeń i zabezpieczeń przed uszkodzeniami. Dlatego lepiej się 10 razy zastanowić nad kupnem ogiera, bo możliwie, że nie znajdziemy stajni chętnej na przyjęcie naszego konia. Tak czy siak, brak padoku (z powodu słabych ogrodzeń), na pewno nie jest dobrym rozwiązaniem , a trzymanie konia cały czas w boksie jest niehumanitarne!

Padokowanie musi być z zasady każdego dnia. Niezależnie od pogody. Nawet jak pada śnieg czy deszcz, konie powinny wychodzić na dwór. W większości wypadków im to nie przeszkadza. Jeśli jest bardzo zimno i mamy starszego konia to można go ubrać ewentualnie w derkę. To nam jest zimno, a nie koniom! One maja sierść przystosowaną do przebywania na dworze. Jeśli nie mamy potrzeby pobiec do  lasu i ogrzewać sarenki, to również nie powinniśmy chronić przed opadami naszych koni.

W wielu stajniach konie nie wychodzą na padok w niedzielę, chyba, że właściciel konia sam sobie przyjedzie i wypuści konia a potem sam go sobie schowa do boksu. Ewentualnie padok w niedziele (a właściwie wyprowadzenie i sprowadzenie naszego konia) jest de facto dodatkowo płatny, bo musimy zapłacić stajennemu za taką dodatkową usługę. Zasada jest taka, gdyż pracownicy mają wtedy najczęściej wolne. To nie powinno się dziać w porządnej stajni. W dobrej stajni dla koni, padok jest normą 7 dni w tygodniu przez calutki rok.

Chyba, że koń ma kontuzje i obowiązuje areszt boksowy z zalecenia lekarza. To inna sprawa i inny artykuł. 🙂

Karuzela na 30 minut (najczęściej), nie zastępuje koniom swobodnego poruszania się i towarzystwa! Karuzela może być dobra do rozstępowania konia przed i po treningu, ale nie może być zastępstwem swobodnego wyjścia na zewnątrz.

Odpowiednie żywienie.

Czyli siano i woda do oporu.

Układ trawienny koni ewoluował, by trawić niewielkie ilości włókna pokarmowego w sposób ciągły, dlatego konie powinny mieć stały dostęp do dobrej jakości siana, które wspiera prawidłową fermentację w jelitach i zapobiega chorobom wrzodowym oraz kolkom. 

Badania wykazują, że konie pozbawione naturalnego rytmu żerowania mogą doświadczać spadku produkcji śliny, co prowadzi do zakwaszenia żołądka i zwiększa ryzyko wrzodów. Ponadto, żywienie niezgodne z naturalnymi potrzebami może powodować insulinooporność, ochwat oraz inne schorzenia metaboliczne, które negatywnie wpływają na ogólną kondycję organizmu. 

Zapewnienie koniom diety bogatej we włókno i dostosowanej do ich indywidualnych potrzeb nie tylko wspiera zdrowie fizyczne, ale także redukuje poziom stresu i poprawia dobrostan psychiczny, sprawiając, że zwierzęta są spokojniejsze i bardziej zrównoważone w kontaktach z ludźmi oraz innymi końmi. 

Konie powinny mieć stały dostęp do siana, lub trawy na padoku. Wiadomo, że ideałem byłyby latem duże pastwiska, pełne trawy i ziół, ale rzeczywistość jest taka, że im bliżej miasta jest położona stajnia, tym mniej ma własnego terenu i padoki są ograniczone. To najczęściej prowadzi do diety na sianie. Było by to jeszcze całkiem ok, gdyby zapewniano koniom siano non stop. Nadal wiele stajni wydziela koniom siano podając małymi porcjami (bo i tak zmarnują), co prowadzi nie tylko do wrzodów, spadku masy ciała, problemów w treningu, ale również wywołuje kłótnie w stadzie koni, które w naturze także  bronią zasobów w postaci jedzenia. Kłótnie w stadzie prowadzą niestety do kontuzji,  a za tym,  do ograniczania wypuszczania do stada niektórych koni, co jak już wiadomo też jest bardzo szkodliwe.

Stały dostęp do siana załatwiłby sprawę.

Jeśli jest zaś dostęp do siana, to absolutnie jasne, że powinna być i woda. Spróbujcie sobie zjeść posiłek i czekać do wieczora na jakieś picie. Brak wody prowadzi do odwodnienia, wrzodów i zawsze bardzo groźnych kolek.

Zdarzają się stajnie, w których konie są pojone dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Takie konie (zwłaszcza jeśli chodzą na trawie, która jest z zasady pełna wody), są przyzwyczajone do pobierania większej ilości. Jeśli koń ma w stajni automatyczne poidło, to „nie myśli” o piciu na zapas i może mieć potem kłopot.

Świadoma  opieka

Konie są inteligentnymi zwierzętami, które uczą się poprzez pozytywne wzmocnienie i budowanie relacji opartych na zaufaniu, dlatego metody treningowe powinny uwzględniać ich naturalne mechanizmy uczenia się, minimalizując stres i promując stabilność emocjonalną.

Niestety, jakość opieki nad końmi w dużej mierze zależy od kompetencji i etyki pracowników stajennych. Nieodpowiedzialność, brak wiedzy, oraz brutalne traktowanie koni, mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i behawioralnych, często trudnych do naprawienia.

Kiedyś praca stajennego to była praca życia. Ludzie zajmujący się końmi, robili to od dziecka, bo kochali konie i wychowywali się blisko nich. Często było to zajęcia pokoleniowe. W tej chwili pracownicy stajenni, to po prostu pracownicy fizycznie, bez żadnej, albo z małą wiedzą o koniach. W większości stajni pracownik ma się nie bać tych zwierząt i być trzeźwy. A i te dwie rzeczy często zawodzą. Praca stajennego w tej chwili to nie jest opieka nad końmi, tylko zachowanie czystości w stajni i wyprowadzanie i sprowadzanie z padoków. Bardzo często stajenny wie o koniach tak samo mało, jak rodzice! Bez odpowiedniego przeszkolenia, albo nadzoru, nie są w stanie ci ludzie, prawidłowo komunikować się z koniem. W przypadku ich niekompetencji, albo wręcz agresji mamy potem takie problemy jak:

– Problemy behawioralne– Konie narażone na przemoc lub niedbałą obsługę mogą wykazywać nadmierny stres, agresję lub skrajne wycofanie. Niewłaściwe traktowanie często prowadzi do problemów takich jak trudności w podawaniu nóg, niechęć do siodłania, paniczne reakcje, czy narowów (np. tkanie, łykawość).

– Spadek wydajności w treningu – Koń, który doświadcza brutalnego traktowania lub chaosu w opiece, może całkowicie stracić zaufanie do człowieka, co skutkuje trudnościami w pracy pod siodłem, większym ryzykiem kontuzji oraz frustracją zarówno dla jeźdźca, jak i dla samego zwierzęcia.

– Zerwanie relacji człowiek-koń – Agresja, brak cierpliwości czy nieumiejętność odczytywania sygnałów wysyłanych przez konia sprawiają, że zwierzę może zacząć kojarzyć człowieka jako zagrożenie, co prowadzi do wycofania, ucieczek, a w skrajnych przypadkach do całkowitego odrzucenia współpracy.

Coraz częściej też, właściciel ośrodka nie mieszka na jego terenie. Kiedyś to było nie do pomyślenia, a teraz jest coraz częstsze. Dla mnie to duża wada. Jeśli właściciel mieszka na miejscu, to mam większe zaufanie, że zajmie się moim koniem i przede wszystkim będzie z nim jakiś kontakt. Często zdarza się, że w razie problemów w stajni, nie można nagle skontaktować się z właścicielem. Ciężko jest wtedy wyegzekwować spełnianie wszystkich warunków umowy.

Ten artykuł to zaledwie wstęp i baza do określenia dobrej stajni i prawidłowego traktowania konia, żeby mógł być zdrowy i dobrze z nami współpracować przez długie lata.

Zdrowy koń to szczęśliwy portfel 🙂

Szczęśliwy i zdrowy koń to zadowolony i bezpieczny jeździec 🙂

(Małgorzata Dębiec, Agnieszka Karaszewska)