Gdybyśmy spojrzeli na cel treningowy dzieci w rożnych grupach wiekowych:
0-5 – doświadczania ruchu i radości z aktywności
5-12 – zabawa i rozwój motoryki . To tak zwany złoty wiek. Ciała dzieci rozwijają się niesamowicie szybko i uczą nowych rzeczy. Dziecko w tym wieku koniecznie musi ćwiczyć ogólnorozwojowo i doświadczać wielu sportów.
12-18 – uczestnictwo sportowe i specjalizacja. W tym okresie nadal zaleca się udział w wielu sportach, głównie po to, by rozwój był optymalny i wszechstronny atletycznie. Ryzyko kontuzji jest też wtedy mniejsze. Specjalizację w jednym sporcie najlepiej podjąć w wieku około 17 lat. Można oczywiście zdecydować się na to wcześniej, ale wtedy obowiązkowo nastolatek powinien brać udział w zajęciach ogólnorozwojowych, aby uzupełnić braki charakterystyczne w wybranej dyscyplinie sportu.
18+ – sport w swojej specjalizacji.
Wiek 12-15 lat to w treningu trudny moment. Dzieci stają się nastolatkami i przestają być słodkimi dzieciakami, a ich zachowanie często jest dla nas niezrozumiałe i nieraz trudne do zniesienia.
Fizycznie nadal powinny pracować, jak do tej pory, ogólnorozwojowo i wzmacniająco na swoje ciała. Ciekawa rzecz trenerska – każdy kto uczy dzieci, spotyka się na tym etapie z regresem jeździeckim. Dziecko, które już bardzo dobrze opanowało pewne etapy sztuki jeździeckiej, nagle nie radzi sobie z dużo łatwiejszymi sprawami. Równowaga do tej pory rewelacyjna, nagle znika, pewność siebie i radość z ulubionej czynności także. Zazwyczaj jest to „zwalane” na dojrzewanie, a więc hormony. Tymczasem zbiega się to z dużą zmianą proporcji ciała dzieci w tym wieku.
Wiadomo, małe dzieci mają dłuższe korpusy a krótsze nóżki i rączki. Są cudownie zrównoważone i łapią dosłownie w mig wszelkie ruchy, z którymi dorosły często ma problem. Ale w latach 12-15 (teraz już nawet coraz częściej) następuje gwałtowny wzrost. A rosną nasze dzieci skokowo zaczynając od kończyn. Najpierw ręce i nogi się wydłużają i to bardzo, a następnie ciało rośnie w górę. Stąd u nastolatek te niemożliwie długie nogi ! Następuje zamiana proporcji. Kończyny są długie. Dzieci niejednokrotnie zahaczają o różne przedmioty, czy drzwi, bo nie są przyzwyczajone do nowej długości kończyn. Za to korpus, do tej pory dłuższy i stabilny, nagle jest dużo krótszy i nie daje oparcia. Dziecko wykazuje spore problemy z równowagą na koniu. Dołóżmy do tego brak poczucia pewności (która była już oczywista i wynikała z umiejętności), a dojdziemy do jednego ze źródeł frustracji nastolatków. Łatwo jest nam stracić spokój, gdy znika nasza pewność siebie, a ciało odmawia wcześniejszej współpracy. Dodajmy do tego start hormonów, silną przebudowę mózgu i jesteśmy nagle w poważnych tarapatach.
I chociaż możliwości fizyczne dzieci w tym wieku nadal rosną (zwłaszcza jeśli udzielały się sportowo we wcześniejszym wieku, pod odpowiednim okiem trenerskim), to ich potrzeby emocjonalne i społeczne bardzo się zmieniają. Potrzebują wtedy całkiem innego podejścia.
Potrzeby emocjonalne i społeczne
Niezależność i przynależność – dzieci w tym wieku dążą do większego usamodzielnienia się od rodziców i czują dużą potrzebę akceptacji wśród swoich rówieśników. To w tym okresie dzieci podejmują liczne wyzwania internetowe i inne, dla nas niezrozumiałe czynności, by zaimponować kolegom i zdobyć ich uznanie. Przyjaźnie nabierają dużego znaczenia, a przynależność do grupy rówieśniczej jest najważniejsza. Dlatego tak ważne jest, by dzieci od dawna już były w sprawdzonej i dobranej grupie, w której mogą się bezpiecznie rozwijać. Potrzeba autonomii to potrzeba własnych decyzji, również w treningu. Trener powinien stawiać wyzwania i nie karać za podejmowanie decyzji. Jak inaczej dziecko ma się nauczyć działać samodzielnie? Prawo do błędu i wiara w kolejna próbę to kamienie węgielne tego etapu. Również w treningu.
Rozwój tożsamości – następuje negowanie rodziców (czasem gwałtowne) i poszukiwanie własnej tożsamości. W tym okresie nastolatki często eksperymentują z różnymi rolami społecznymi.
Bezpieczeństwo i wsparcie – nastolatek by odkrywać własną tożsamość, bardzo potrzebuje stabilnego i wspierającego środowiska (przede wszystkim grupy rówieśniczej , ale również rodziców i trenera). Kluczowa tutaj jest pewna przewidywalność. Dziecko nie może w nas wątpić mimo, że będzie nas testować na różne sposoby. Bardzo ważne jest, by trener również oferował zrozumienie, wsparcie i szacunek (którego bardzo wymaga w stosunku do samego siebie). To tworzy atmosferę, w której dziecko może czuć się bezpiecznie.
Akceptacja i uznanie – młodzi ludzie potrzebują czuć się akceptowani i doceniani zarówno przez rówieśników, jak i dorosłych.
Bardzo często z powodu naturalnego negowania rodziców i próby separowania się od nich w poszukiwaniu siebie, nastolatki szukają naturalnie wsparcia i akceptacji u swoich instruktorów i trenerów. Ważne jest, by mieć tego świadomość i potrafić dzieci wesprzeć, jednocześnie stawiając granice i pozostając szanowanymi. To często jest czas, gdy trener jest największym sprzymierzeńcem rodzica, bo ma większy wpływ wychowawczy.
Komunikacja – rozwijają się umiejętności werbalne. Dziecko jest w stanie lepiej wyrażać swoje myśli i uczucia. Ważna jest otwarta i pełna szacunku obustronnego komunikacja z dorosłymi, mimo, iż faza rozwoju emocjonalnego mózgu nastolatka z całą pewnością nie jest sprzyjająca.
Rozwój poznawczy – wzrasta zdolność do złożonego myślenia. Dziecko rozwija zdolność planowania i abstrakcyjnego myślenia, a także rozumie pojęcie czasu i przyszłości. To w tym momencie można zacząć z młodym sportowcem pracę nad celem w przyszłości i planem dochodzenia do tego celu (jaki by on nie był). Tworzenie planów treningowych daje nastolatkom dużą motywację do działania i pole do popisu w przyszłości.
W tym samym czasie dzieci rozwijają w sobie umiejętności handlowe. Wymieniają się sprzętem i handlują nim lepiej, niż niejeden dorosły. Zbierają pieniądze na większe cele treningowe (lepszy sprzęt). Bardzo użyteczna umiejętność (choć lepiej by rodzice jednak mieli czujne oko na te czynności).
12-15 lat to wiek, w którym każda pomoc się przyda, i dzieciom, i ich rodzicom. To w tym wieku zaczynają się pierwsze zaburzenia żywienia, wybuchy emocji, skrajne zachowania. Dlatego tak ważny jest ruch na świeżym powietrzu. Uprawianie sportu i ćwiczenia fizyczne, nie tylko męczą dziecko, ale również regulują hormony i pomagają, przechodzić łagodniej przez ten trudny etap. Przy wsparciu doświadczonego trenera i dobranej grupy rówieśniczej, może być to wspaniały etap w życiu nastolatka. Nigdy już chyba potem nie ma się tyle energii, co w tym czasie .
Można zacząć powoli wprowadzać współzawodnictwo, ale bardzo ostrożnie i z uwagą. W tym wieku nastolatki bardzo łatwo zranić, a to prowadzi do wielu czasem skrajnych zachowań i utraty zaufania.
Bądźmy w tym mądrzy i czujni!
Autor: Małgorzata Dębiec (Coach, Trener)
Komentarze są wyłączone dla tego wpisu.